Deel 3: Waarom klom Zacheüs in een boom?

Toen Zacheüs besefte dat hij Jezus niet kon zien, klom hij in een boom. Heb je er ooit over nagedacht waarom hij dat deed? Was het alleen om boven de menigte uit te komen, of heeft zijn actie een diepere betekenis?

In deze serie ontdekken we wat het betekent om een discipel te zijn en om dit te doen gebruiken we de ontmoeting tussen Jezus en Zacheüs als ons voorbeeld. In deze aflevering gaan we onderzoeken waarom Zacheüs in een boom klom.

Videotranscript

In onze vorige aflevering ontdekten we waarom Zacheüs niet kon zien wie Jezus was – en het had echt niets te maken met zijn lengte.

Zacheüs zijn onvermogen om Jezus te zien, was het resultaat van wie Zacheüs was … een zondaar.

Het is zonde dat ons van God scheidt en wat ons ervan weerhoudt te zien wie Jezus werkelijk is. En als we Hem niet kunnen zien, kunnen wij Hem ook niet volgen en daardoor kunnen wij ook niet worden zoals Hij.

Het is onze zonde die ons ervan weerhoudt een discipel van Jezus te worden.

Verders ontdekten wij ook waarom tollenaars zo werden veracht… en het was niet alleen omdat ze hun landgenoten onderdrukten, maar nog belangrijker hoe ze de God van Israël bedrogen.

Als je de vorige aflevering niet hebt gezien, raad ik je aan dit eerst te doen voordat je verder gaat.

In deze aflevering gaan we onderzoeken wat Zacheüs deed toen hij besefte waarom hij Jezus niet kon zien.

Laten we de passage in Lukas 19 vers 4 lezen:

“Daarom liep [Zacheüs] snel vooruit en klom in een [plataan] vijgenboom om Jezus te kunnen zien wanneer hij voorbijkwam.”

Lukas 19:4

Zacheüs neemt verantwoordelijkheid 

Ik geloof dat de actie van Zacheüs om in een boom te gaan klimmen illustreert dat hij verantwoordelijkheid neemt voor wat hij is… een zondaar, een bedrieger – iemand die niet alleen een bedrieger was van zijn eigen landgenoten, maar nog sterker de God van Israël zelf.

Om in de boom te komen, doet Zacheüs twee dingen: hij rent ernaartoe en klimt erin.

Beide rennen en klimmen, zijn echt niet wat een gerespecteerde man in de eerste eeuw zou doen. Kinderen kunnen rennen en klimmen, maar volwassen mannen niet. In de eer- en schaamtecultuur waarin hij leefde, zouden deze beide acties hem schande brengen.

Door hoog in een boom te gaan zitten, nodigt Zacheüs meer schaamte voor zichzelf uit. Hij maakt hemzelf zichtbaar voor iedereen die aanwezig is, waardoor het voor iedereen nog meer duidelijk wordt dat hij niet de erepositie handhaaft vooraan in de menigte.

Hij zegt tegen iedereen: “Kijk eens wie ik ben, hier zit degene die bedriegt”.

Het idee, dat door het klimmen van een boom Zacheüs verantwoordelijkheid neemt voor zijn staat als bedrieger, wordt verder ondersteund door het soort boom waarin Zacheüs is in geklommen.

Wat zegt de boom?

Hij beklom niet zomaar een willekeurige boom … hij klom in een plataan vijgenboom.

Het Griekse woord voor Plataan vijgenboom is συκομορέα (sukomorea)

Ietsje later in het verhaal, zegt Zacheüs tegen Jezus:

“… als ik iemand heb bedrogen… ”

Lukas 19:8

Het Griekse woord voor bedrogen is συκοφαντέω (sukophanteō)

Er lijkt dus een interessante taalkundige connectie te zijn – met zowel de plataan vijgenboom, συκομορέα, en het woord bedrogen, συκοφαντέω.  Beiden hebben dezelfde Griekse wortel συκο (suko).  Dit suggereert een verband tussen de twee.

J Lee Magness, heeft een uitstekend artikel geschreven over deze taalkundige connectie. Ik zal een link naar het artikel geven in het referentie gedeelte van onze studiegids.

J Lee Magness legde de volgende verklaring af:

‘Het punt is niet waar Zacheüs was, maar wat hij was, en wat hij was, werd gemarkeerd door waar hij was.’

J Lee Magness

Dus de taalkundige connectie suggereert dat de plataan vijgenboom die Zacheüs beklom, het feit benadrukte dat hij een bedrieger was.

Vijgenbomen en bedriegers

In de Bijbel is er nog een voorbeeld waarin een bedrieger wordt verbonden met een vijgenboom – dit voorbeeld zien wij in de verbinding tussen Jakob en Israël.

Laten we eens kijken naar deze connectie tussen Jakob en Israël, omdat ik denk dat het ons zal helpen Zacheüs beter te begrijpen.

De vijgenboom als metafoor voor Israël

De vijgenboom wordt vaak gebruikt als metafoor voor Israël – om te beschrijven de fysieke en spirituele gezondheid van het volk. Als het volk gezond of gezegend is, zijn de vijgenbomen vruchtbaar, maar als het volk haar potentieel niet waarmaakt of vervloekt is, worden haar takken kaal gestript en is de boom onvruchtbaar.

Jakob de bedrieger

Het volk Israël vindt zijn oorsprong in de patriarch Jakob – wiens naam door God naar Israël is veranderd. Aan deze patriarch ontleent het volk haar naam.

In het Hebreeuws betekent de naam Jakob bedrieger.

Jakob de bedrieger werd Israël de vijgenboom … dit is onze verbinding tussen bedrieger en vijgenboom.

Laten we nu eens kijken naar het moment dat deze naam verandering plaatsvond en laten wij zien hoe we dit kunnen relateren aan het verhaal van Zacheüs.

Jakob was een tweeling. Hij was de jongere tweeling – zijn broer Esau was de eerstgeborene.

In de oude Hebreeuwse cultuur nam de eerstgeboren zoon een speciale plaats in het gezin en ontving hij een grotere zegen dan zijn andere broers en zussen.

Maar voordat Jakob en Esau werden geboren kreeg hun moeder, Rebekka, een profetie.

Deze profetie staat beschreven in Genesis 25 vers 23, waar God tegen Rebekka zei:

“Twee volken zijn er in je schoot,
volken die uiteengaan nog voor je hebt gebaard.

Het ene zal machtiger zijn dan het andere,

De  oudste zal de jongste dienen.”

Genesis 25:23

Hier zien we dus bewijs van een rolomkering. De zegening die normaal gesproken aan de eerstgeborene zou worden gegeven word nu aan de jongere zoon, Jakob toegereikt.

Gedurende zijn hele leven beschouwde Jakob Esau als zijn tegenstander. Alhoewel God de zegening aan Jakob had beloofd, geloofde Jakob dat Esau die zegening zou af pakken. Dus Jakob was continue bezig met plannen maken om ervoor te zorgen dat hij zou ontvangen wat hij dacht dat van hem was. Hij vertrouwde op zijn eigen kracht om te verzekeren wat God al had beloofd.

En dat streven en gekonkel, het vertrouwen op zijn eigen kracht om gebeurtenissen op zijn manier te forceren, leidde tot allerlei problemen.

Jakob deed de betekenis van zijn naam eer aan … door te bedriegen dacht hij te verzekeren de zegening die aan hem beloofd was.

Dit gedrag werd ook vertoond door Zacheüs, hij was ook bereid te bedriegen om rijk te worden, zelfs als dit betekende dat hij de God van Israël moest verwerpen.

De nacht dat alles veranderde voor Jakob

De nacht dat Jakob zijn nieuwe naam Israël ontving, staat geschreven in Genesis 32.  Wij zullen vers 24 tot en met 28 lezen:

“…en er worstelde iemand met hem totdat de dag aanbrak.

Toen de ander zag dat hij het niet van [Jakob] kon winnen, raakte hij Jakobs heup aan, en daardoor raakte Jakobs heup tijdens die worsteling ontwricht.

Toen zie de ander: ‘Laat mij gaan, het wordt al dag.’ Maar Jakob zei: ‘Ik laat u niet gaan tenzij u mij zegent.’

De ander vroeg: ‘How luidt je naam?’ ‘Jakob,’ antwoordde hij.

Daarop zei hij: ‘Voortaan zal je naam niet Jakob zijn maar Israël, want je hebt met God en mensen gestreden en je hebt gewonnen.’

Genesis 32:24-28

Jakob worstelde de hele nacht.

Worstellen en sterven

Het Hebreeuwse woord voor ‘worstelen’ is אבק (abaq). Dit is hetzelfde woord, alleen met verschillende klinkers, voor het woord ‘stof’ אבק (abaq).

Als je worstelt raak je bedekt met stof. 

In de Hebreeuwse gedachtengang is het bedekken met stof symbolisch voor de dood.

Dus terwijl Jakob worstelt met God, wordt zijn oude natuur, die van een bedrieger, gedood.

Aan het einde van zijn gevecht laat Jakob niet meer los. Er is iets in hem veranderd. Hij erkent dat zijn zegening niet door zijn eigen kracht is verzekerd. Het is eerder God die het veilig stelt.

Jakob’s bekentenis

Als God in vers 27 aan Jakob vraagt “hoe heet jij?” stelt Hij geen vraag.

God hoeft geen vraag te stellen om informatie te verzamelen. Echter geeft Hij Jakob de kans om te verklaren wie hij werklijk is door zijn naam te bekennen.

Dus toen Jakob antwoordde zei hij meer dan alleen zijn naam, hij bekende ”Ik ben Jakob, de bedrieger”.

Alles veranderde voor Jakob

Met deze bekentenis brak er een nieuwe dag aan en kreeg Jakob zijn nieuwe naam. Zijn oude zelf, degene die had bedrogen en op zijn eigen kracht vertrouwde, was gestorven en een nieuw leven ontplooide en daarbij ontving hij de belofte van zijn nieuwe naam Israël – dat betekend El Regeert of God Regeert.

Jakob had zich van de troon van God verwijderd en Gods gezag was hersteld.

Als gevolg van deze transformatie veranderde alles in Jakob’s leven.

Jakob en zijn broer Esau waren geen vijanden meer, maar omhelsden elkaar. Hun relatie werd hersteld.

Laten we dit concept nu in verband brengen met Zacheüs.

Zacheüs de bedrieger

Beide Jakob en Zacheüs waren bedriegers. Als hoofdtollenaar was Zacheüs instrumenteel in het valideren van de claim van Rome dat Caesar God was.

Jakob worstelt, Zacheüs klimt

The wrestling of Jacob, leading to his declaration tHet worstelen van Jakob is synoniem met het klimmen in de boom van Zacheüs… allebei de acties leiden tot de verklaring dat zij bedriegers waren.

Dood en opstanding

In het verhaal van Jakob zien wij een thema van dood en opstanding.  Deze thema is ook terug te vinden in het verhaal van Zacheüs.

Toen Jezus langs liep zag Hij Zacheüs in de boom zitten. Jezus riep naar Zacheüs en nodigde Hemzelf uit naar zijn huis. 

Dit is een eer voor Zacheüs, maar tegelijkertijd is het een schande voor de leiders van Jericho, en die beginnen te mopperen.

Als Jezus bij het huis van Zacheüs aankomt worden waarschijnlijk Zijn voeten gewassen.  Alhoewel dit niet staat beschreven was dit, in die tijd, een gebruikelijke gewoonte die plaatsvond als je gasten verwelkomde in jou huis.  Ook het delen van een maaltijd was aan de orde. Hoogstwaarschijnlijk bestond dit uit het breken van brood en het drinken van wijn.

We hebben hier alle symbolen van het Pascha – die de dood en opstanding vertegenwoordigt.

Alles veranderde voor Zacheüs

Door middel van deze evenementen zien wij dat de oude identiteit van Zacheüs sterft. En net zoals alles voor Jacob veranderde, zo verandert alles ook voor Zacheüs.

Toen de relatie tussen Jakob en God herstelt werd, werd ook de relatie tussen Jakob en zijn broer herstelt.  Zo ook toen de relatie tussen ZACHEÜS en Jezus werd herstelt, werd ZACHEÜS zijn relatie met zijn landgenoten herstelt.

De actie van Jezus herstelt Zacheüs tot eer en vervolgens kan Zacheüs zijn, door God gegeven, lotsbestemming vervullen.

Wat hebben we geleerd?

Tot nu toe hebben we in deze serie ontdekt dat te leven als een discipel van Jezus vereist dat we ons geloof en vertrouwen volledig op God stellen. We kunnen Jezus niet volledig volgen als we nog steeds op onze eigen krachten vertrouwen.

We kunnen Jezus niet volgen als we Hem niet kunnen zien.  Ons zicht wordt belemmerd door onze zonde.  Het is onze zonde die ons van Hem scheidt.

In deze aflevering hebben we gezien dat het nodig is om onze tekortkomingen te verklaren.

Door deze bekentenis is Jezus in staat om Zichzelf uit te nodigen, met de doel om ons te herstellen. Door deze actie wordt de weg voor ons open gesteld om Hem te volgen en onze beloofde lotsbestemming te vervullen.

In onze volgende aflevering gaan we zien dat de restauratie van Zacheüs niet alleen cosmetisch was. Jezus deed iets radicaals en de leven van Zacheüs was nooit meer hetzelfde.

Pin It on Pinterest

Deel dit